«وظيفه ي آدمي در زندگي
تغيير دادن جهان نيست
وظيفه ي آدمي در زندگي تغيير دادن خويشتن است»
با توجه به نياز روز افزون به دانستن درباره ي خود كه باعث مي گردد بخش هاي پنهان روح آدمي اين موجود ناشناخته ي جهان هستي آشكار گرديده و به اين ترتيب حال و آينده اي بهتر و بهتر براي او رقم زده شود ، بنابراين مجموعه ي راه كارها فراهم آمده تا همگان بتوانند از موهبت خودشناسي بهره مند گردند اگرچه نبايد فراموش كرد اين راه كارها هيچ كدام ما را به اختراع رفتارهاي جديد وادار نمي كنند بلكه تنها به ما كمك مي كند تا به كشف توانمندي هاي دروني خود دست پيدا كنيم زيرا :
«تمامي راه حل ها در درون آدمي قرار دارند»
سربلند و پيروزبخت باشيد
دكتر مهسا كاميار
روان شناس اجتماعي
Monday, January 03, 2005
بارها شنيده شده كه دانش آموز يا دانشجويي مي گويد :
ديگرحال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم يا آن قدراز اين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست و يا هرچقدرمي خوانم مثل اين كه كمتر ياد مي گيريم و يا ده بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم به راستي مشكل چيست ؟ آيا براي يادگيري يك درس واقعا" بايد ده بار كتاب را خواند ؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مروركرد؟ و آيا بايددهها بار درس راتكراركرد تا يادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنين باشد ، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است . اما واقعيت چيزي ديگر است . واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران ، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متأسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چيزي راجع به چگونه درس خواندن نمي آموزند . يادگيري و مطالعه ، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يك ديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اين كه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هرچيز مطالعه اي فعال و پويا داشت .
شيوه ي صحيح مطالعه ،چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:
1- زمان مطالعه را كاهش مي دهد.
2- ميزان يادگيري را افزايش مي دهد .
3- مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي كند.
4- به خاطر سپاري اطلاعات را آسان تر مي سازد.
براي داشتن مطالعه اي فعال وپويانوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرورمطالب،دوباره كتاب مورد مطالعه قرار نگرفته و در زماني كوتاه ازروي يادداشتهاي خود بتوان مطالب رامرور كرد .
يادداشت برداري ، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت . چون موفقيت را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.
شش روش مطالعه :
خواندن بدون نوشتن ،خط كشيدن زيرنكات مهم ،حاشيه نويسي ، خلاصه نويسي، كليد برداري خلاقيت و طرح شبكه اي مغز .
1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم را يادداشت كرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .
2- خط كشيدن زير نكات مهم :اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر است ولي روش كاملي براي مطالعه نيست چرا كه در اين روش بعضي از افراد به جاي آن كه تمركز و توجه برروي يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد .حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آن كه در كتاب به دنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند .
3- حاشيه نويسي :اين روش نسبت به دو روش قبلي بهتر است ولي بازهم روشي كامل براي درك عميق مطالب و خواندن كتب درسي نيست ولي مي تواند براي يادگيري مطالبي كه از اهميتي چندان برخوردار نيستند مورد استفاده قرار گيرد.
4- خلاصه نويسي : در اين روش مطالب خوانده مي شود و آن چه كه درك مي شود به صورت خلاصه برروي دفتري يادداشت مي شود . اين روش براي مطالعه مناسب است و از روشهاي قبلي بهتر مي باشد چرا كه در اين روش ابتدا مطالب را درك كرده سپس آنها يادداشت مي شوند اما بازهم اين راه بهترين روش براي خواندن نيست .
5- كليد برداري :كليد برداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است . در اين روش بعد از درك مطالب ، به صورت كليدي نكات مهم يادداشت مي شوند و در واقع كلمه ي كليدي كوتاه ترين، راحت ترين ، بهترين وپرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود .
6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است .در اين روش مطالب را خوانده شده، بعد از درك حقيقي آنها نكات مهم به زبان خودفرد و به صورت كليدي يادداشت مي شوند و سپس كلمات كليدي برروي طرح شبكه اي مغز نوشته مي شوند، در واقع فرد نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كند و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كند تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده وبا ديدن كلمات كليدي نوشته شده برروي طرح شبكه اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كند . اين روش درصد موفقيت تحصيلي را تا حدود بسيار زيادي افزايش مي دهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند و بازده مطالعه را افزايش مي دهد.
شرايط مطالعه
به كارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه.
شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، به كارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت . در واقع اين شرايط به افراد مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيرند ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم آورند و چگونه به اهداف مطالعاتي خود بپرسيد و شما با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كرده و مطالعه اي فعال تر داشته باشيد :
1- آغاز درست :براي موفقيت در مطالعه ،بايد درست آغازكرد.
2- برنامه ريزي : يكي از عوامل اصلي موفقيت ، داشتن برنامه ي منظم است .
3- نظم و ترتيب: اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد .
4-حفظ آرامش: آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال مي كند.
5- استفاده ي صحيح از وقت : آيا زندگي را دوست داريد؟ پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است .
6- سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است .
7- تغذيه مناسب: تغذيه ي صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.
8- دوري از مشروبات الكلي : مصرف مشروبات الكلي موجب ضعف حافظه مي شود .
9 – ورزش : ورزش كليد عمر طولاني است .
10-خواب كافي: خواب مناسب و كافي فراگيري و حافظه را تقويت مي كند.
11 –درك مطلب:آن چه در حافظه ي بلند مدت باقي مي ماند ،همان فهميدن و درك مطالب است .
چند توصيه ي مهم كه بايدفراگيران علم ازآن مطلع باشند:
1- حداكثر زماني كه افراد مي توانند فكر خود را برروي موضوعي متمركز كنند بيش از سي دقيقه نيست ، يعني بايد سعي شود حدود سي دقيقه برروي يك مطلب تمركز نمود و يا مطالعه داشت و حدود ده الي پانزده دقيقه استراحت نمود سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كرد.
2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري شده و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه آغاز گردد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش مي شود تا به هضم و جذب غذا كمك كند و لذا خون رساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز كاسته مي شود . از مصرف الكل و دارو هم بايدخودداري نمود .هم چنين غذاهاي آردي مثل نان و شيريني و نيز نوشابه هاي گازدار قدرت ادراك و تمركز را كم مي كند.
3- ذهن آدمي فعال است اگرعادت به يادداشت برداري به وجود آيد فرد خود را از حفظ و به ياد سپاري مطالب راحت مي كند زيرا هم زمان نمي توان هم مطلبي را نوشت و هم يادگرفت . پس در حين مطالعه و يا آموزش از يادداشت برداري به عنوان امري براي يادگيري بايد خودداري كرد.